مطالعات

زنان احوازی بی سرپرست در سایه لامبالاتی نظام جمهوری اسلامی ایران

زنان احوازی بی سرپرست از عبادان تا کنغان

مقدمه

در تمام نقاط ایران بدون شک تمام مردم از تمام اقشار قربانی سیاست های غلط نظام جمهوری اسلامی ایران در مقابله با بیماری یا به عبارتی ویروس کرونا هستند. لکن در باب سخن از اقلیم احواز شاید تا حدودی شرایط متفاوت است. در این برهه ی زمانی و در سایه انتشار ویروس کرونا آنچه بیش از بیش زندگی را برای مردم احواز سخت کرده است را می توان ضعف اقتصادی بر شمرد.

وضع سلامتی مردم در احواز رابطه مستقیمی با وضعیت اقتصادی دارد. رکود اقتصادی، تورم، ورشکستگی کارخانه‌ها، استخدام کارگران غیر بومی، بیکاری بالا، تبعیض، سود بالای وام‌های بانکی، حمایت نکردن دولت از مشاغل محلی، سیلاب های متعمد، نابودی زمین های کشاورزی، اختلاس‌های بزرگ مسولان نظام، افزایش جمعیت وکمبود امکانات، عدم توانایی ایجاد شغل از سوی دولت و عواملی دیگر از جمله عواملی هستند که سبب شده است قسمت اعظم قشر مردم اقلیم احواز برای امرار معاش خود به مشاغل کاذب و فصلی روی آوردند. در این بین زنان احوازی معمولا فاقد شغل هستند و بیش از همه اقشار اقدام به دست فروشی می کنند.

 

دستفروشی نمونه بارز شغل زنان بی سرپرست

بر اساس تعریف رسمی ایران، دستفروشی پدیده‌ای است که مردم برای امرار معاش اقدام به نوعی اشتغال کاذب می آورند. در این شغل کاذب معمولا زنان در خیابان‌های اصلی و فرعی، بازارهای محلاتی اقدام به فروش مواد غذایی یا البسه و مستلزمات دیگر می کنند. بیشتر افرادی که در احواز به شغل کاذب دستفروشی روی آورده اند از اقشار کم‌درآمد هستند که معمولا زنان بیشترین در صد این افراد هستند.

 

خوزستان، بوشهر وهرمزگان (استان های احواز)

اقلیم احواز علیرغم پتانسل بالای اقتصادی و در کنار نام صنعتی بودن ( از جنبه منابع نفتی، انرژی، بنادر، کشاورزی، …) لکن همچنان بالاترین معدل مشکلات اقتصادی و اجتماعی در مقایسه با اقلیم ها و استان های دیگر ایران را دارست. دلیل این امرا را می توان اینچنین اثبات نمود، به عنوان مثال سهم احوازی ها از مديريت مناطقی که در آن زندگی می‌کنند، کمتر از نیم درصد يعنى پنج دهم درصد ( ۰.۵٪) است.

مشاهده می شود که استان های احواز با داشتن مناطق آزاد، شرکت‌های بزرگ و عظیم نفتی و پتروشیمی از این معضل اجتماعی و اقتصادی در امان نبوده  و اشکارا شهروندان دستفروش در تک تک شهرهای صنعتی احواز از عبادان تا عسلویه  وکنغان که هریک به نوعی قطب صنعتی کشور هستند، با این مشکل  اجتماعی و اقتصادی درگیر هستند.

 

افزایش آمار زنان سرپرست خانوار در ایران

نتایج بررسی روند تغییرات در فراوانی و درصد سرپرستی خانوارها به تفکیـک دو جـنس در طـول دوره زمـانی ۱۳۴۵ تا ١٣٩٠ در نمودار ١ -١ ارائه شده است. 

درصد سرپرستی خانوارها

این نمودار نشان میدهد که در ایران درصد سرپرستی خانوارها توسط مردان در مجموع روبه کاهش و برای زنان رو به افزایش بوده است. در حالی که در سال ١٣۴۵،  ۹۳.۵ درصـد خانوارها توسط مردان سرپرستی می شده است، این سهم برای زنان تنها ۶.۵درصد بوده است. سهم خانوارهای مرد سرپرست همانطور که گفته شد بـا رونـدی ملایـم کـاهش یافتـه و در سال ۱۳۹۰ به ۸۷.۹٪  رسیده است. در مقابل روند افزایشی خانوارهـای زن سرپرسـت سـبب شـده اسـت، در ایـن سـال درصـد سرپرسـتی  خانوازها توسط زنان به ۱۳.۱ ٪ برسد.

 

دست فروشی زنان

 شریعتی استاندار خوزستان می گوید فقر فرهنگی و فاصله بین مدارس در روستاها از جمله دلایل ترک تحصیل دختران است، وبه تبع آن، این موضوع یکی از دلایل بالا بودن دست فروشی بین زنان است. لکن عوامل زیادی موجود است که باعث بالا رفتن معدل دست فروشی بین زنان شده است. از جمله: طلاق، زندان، مرگ، بیماری و اعتیاد همسران سبب شده است تا  تعداد بیشماری از این زنان در رده افراد بی‌سرپرست قرار داده است. تبعیض علیه احوازی ها عامل اساسی دست فروشی در بین زنان است، لکن عوامل دیگری همچون فقر، مشکلات اقتصادی، نبود سرمایه و از سوی دیگر نداشتن حرفه، تخصص و تحصیلات، مشکلات فرهنگی و نداشتن موقعیت اجتماعی و غیاب یا ضعف نهادهای حمایتی- بهزیستی عوامل موثر دست‌فروشی در بین زنان است.

زن احوازی دست فروش

وضعیت اشتغال زنان احوازی دست فروش بسیار سخت است بطوری که در گرمای طاقت‌فرسای تابستان و سرمای شدید زمستان در معابر این شهر دست‌فروشی می کنند. معمولا شیوه‌ امرار معاش زنان احوازی بدین گونه است که آنها اقدام به فروش خرما، نان، صنایع دستی، ماهی و برخی محصولات کشاورزی در خیابان ها ومعابر شهرهای احواز می کنند.

 

زنان سرپرست خانوار و دست فروشی

بر اساس آمار رسمی، بالاترين نرخ كشوری زنان سرپرست خانوار در استان های احوازی است و اين در حالی است كه نرخ درآمد سرانه خوزستان، بوشهر وبند عباس از متوسط كشوری بسيار بيشتر است. لکن توزيع نامناسب ثروت و فاصله طبقاتی كه روز به روز به طبقات آن افزوده ميشود خود تنها قسمتی از دلايلی است كه اين چالش را برای این استان ها رقم زده است.

در حال حاضر استان خوزستان با ۳۳ هزار زن بد سرپرست یا بی سرپرست، در مقام نخست زنان بی سرپرست کشور قرار دارد  به گزارش خبرگزاری موج خوزستان، حسین حسین زاده معاون سیاسی اجتماعی استانداری خوزستان، می گوید ٣٣ هزار زن بد سرپرست یا بی سرپرست در استان تحت پوشش حمایتی اداره کل بهزیستی هستند. لکن آنچه که همگان از آن مطلع هستند این است که اداره بهزیستی کمک ناچیزی پرداخت می کند و به هیچ وجه این کمک ها جوابگوی نیازهای یک خانواده نیست. در یک مقایسه ساده می توان یافت که اداره کل بهزیستی استان تهران با تحت پوشش قرار دادن ١٣ هزار زن بد سرپرست و بی سرپرست در رتبه دوم قرار دارد. همانطور که مشخص است خوزستان با یک تفاوت آماری معنادار نسبت به استان دوم در جایگاه نخست زنان بی سرپرست قرار دارد.

این در حالی است نتايج سرشماری سال ۱۳۹۰ نشان از آن دارد که که تعداد “خانوار زنان سرپرست” در خوزستان ۱۱۷۶۴۰ خانوار زن سرپرست وجود دارد. این رقم در بوشهر معادل ۲۶۲۵۳ و در هرمزگان ۴۸۶۱۳ خانوار زن سرپرست موجود است.

استاندار خوزستان (شمال احواز) می گوید براساس آمارهای موجود، بالاترین نرخ کشوری زنان سرپرست خانوار در خوزستان است. به گزارش خبرنگار مهر ، غلامرضا شریعتی در جلسه شورای اجتماعی استان خوزستان با حضور سرپرست وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در اهواز اظهار کرد: بالاترین نرخ کشوری زنان سرپرست خانوار در خوزستان است؛ وی افزود علیرغم اینکه نرخ درآمد سرانه خورستان از متوسط کشور بیشتر است ولی بیشترین جمعیت تحت پوشش سازمان بهزیستی در کشور و جزو استان های بالا در حوزه کمیته امداد است.

استان بوشهر نیز یکی دیگر از استان های عرب نشین دارای جمعیت زنان سرپرست خانوار بالایی است و سومین رتبه فراوانی زنان بی سرپرست وبد سرپرست را داراست. استان بوشهر در سال ۱۳۹۵، ۲۲ هزار و ۲۰۷ خانوار سرپرست زن معادل ۱۲.۴ درصد جمعیت این استان را داراست. گویی اینکه امار رسمی مرکز امار ایران باز هم حقایق را کتمان کرده است. و برای اثبات این ادعا می توان به بیانات مدیر کمیته امداد امام خمینی رجوع کرد. سرپرست کمیته امداد امام خمینی استان بوشهر می گوید بیش از ۳۶ هزار زن سرپرست خانوار در سطح استان موجود است. دیگر اینکه، وضع کنونی مردم هرمزگان نیز بهتر از دو استان دیگر یعنی خوزستان و بوشهر نیست. علی الهیاری، مدیرکل کمیته امداد استان هرمزگان می گوید در حال حاضر کمیته امداد استان هرمزگان تعداد ۸۹ هزار و ۶۹۴ خانوار را تحت حمایت قرار داده است که از این بین ۴۳ هزار و ۴۷۸ خانوار دارای سرپرست زن می‌باشند.

همانطور که نتایج جدول زیر نشان می دهد سه استان خوزستان، بوشهر و هرمزگان به ترتیب ۱۰.۶ و ۱۰.۷ و ۱۲.۳ درصد خانوارهای زن سرپرست در هر یک از استان های زیر را داراست.

توزیع خانوارهای زن سرپرست

 

خاتمه

موضوعی که علاوه بر همه مشکلات می‌تواند امنیت جانی زنان دست فروش را نیز به خطر بیاندازد انتشار بالای ویروس کرونا در شهرهای احواز است. در این بین هزینه‌های بالای اجاره منازل، سختی شرایط زندگی و نبود بسته‌های حمایتی این زنان را به بساط کردن محصولات خود در کناره خیابان‌ها و نشستن در خیابان ها کرده است. وبه نظر می رسد در حال حاضر احتمال ابتلای آنها به كرونا دو چندان کرده است. در نتیجه می توان گفت که اکثر این زنان که مشغول دست فروشی است در معرض بیماری قرار دارند. متاسفانه دولت جمهوری اسلامی هیچ گونه اقدامی جهت حمایت از این قشر بر نداشته است. در این بین علیرضا عالیپور در گفت‌وگو با ایسنا، اظهار کرد: طبق تصمیم ستاد مقابله با کرونا ویروس، دستفروشان احوازی از بازارهایی که تجمع گسترده‌ای دارند و نظارت و کنترلی بر آن‌ها نیست، جمع‌آوری می‌شوند و این به معنای قطع روزی این قشر فقیر جامعه است.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن