مطالعات

اتهامات سیاسی و امنیتی

در ذیل با توجه به تجربه محاکمه یکی از فعالان سیاسی- فرهنگی احوازی بنام غاری حیدری که بدلیل فعالیت مسالمت امیز به ۱۵ سال حبس محکوم گردید، به نکاتی مهم پرداخته می شود. ضمن اینکه باید یاداور شد که شناخت وآشنایی با این قوانین و مقررات برای تمام فعالان فرهنگی، سیاسی، مدنی، اجتماعی و حقوق بشر ضروری است.

با توجه به تجارب ۶ ماه  شکنجه در بازداشتگاههای وزارت اطلاعات و تحمل ۷ سال حبس در زندانهای کارون و شیبان احواز و عادل آباد شیراز عمده اتهامات وارده بر متهمان سیاسی و امنیتی بر اساس ” قانون مجازات اسلامی ” برای فعالین  معرفی می گردد.

ضروری است هر آنکس که در زمینه سیاسی، اجتماعی ، فرهنگی در حیطه جغرافیایی سیطره حکومت جمهوری اسلامی فعالیت می نماید باید با مواد قانونی که ممکن است در هنگام بازداشت یا محاکمه بر اساس آنها مجازات شود، آشنایی داشته باشد. این قوانین تحت عنوان ” قانون مجازات اسلامی” معرفی شده است.

درباره قلمرو اجرای قوانین جزایی در مکان، در فصل دوم، ماده ۳ قانون مجازات ایران آمده است:

 قوانین جزایی ایران درباره کلیه اشخاصی که در قلمرو حاکمیت زمینی، دریایی و هوایی جمهوری اسلامی ایران مرتکب جرم شوند اعمال می شود.

آنچه که خواننده تحت عنوان قوانین مجازات در ذیل خواهد یافت عبارت است از تجارب زندان و مشاهده مجازات صدها زندانی سیاسی و فرهنگی است.

با توجه به تجربه شخصی، دادگاه های ایران بطور مستقل عمل نمی کنند و تمام احکام  بر اساس گزارشات  وزارت اطلاعات و میزان حکم پیشنهادی که از طرف آنها ابلاغ می گردد، صادر می گردد. لهذا “دفاع متهم از خود” از لحظه بازداشت و از اولین لحظه شکنجه روحی و جسمی و عقلی در بازداشتگاه های انفرادی وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی و اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی شروع می شود.  بازجو عموما با وارد کردن سیل اتهامات خاصه  اتهامات سنگین و تهديد به اعدام سعی در شکستن روحیه و گرفتن اعتراف در موارد مورد نظر خود را دارد. در نهایت احکام قضایی بر اساس حکم مضحک ” اقرار صریح متهم ” صادر می شود .

اتهامات عموما در چهار عنوان کلی می باشد:

  • محاربه
  • بغی و افساد فی الارض
  • جرائم ضد امنیت داخلی و خارجی
  • اهانت به مقدسات مذهبی و سوء قصد به مقامات داخلی

 قسمت اول

در فصل هشتم کتاب قانون مجازات ایران به موضوع محاربه پرداخته شده است.

محاربه

ماده ۲۷۹ –  محاربه عبارت از کشیدن سلاح به قصد جان، مال یا ناموس مردم یا ارعاب آنها است، به نحوي که موجب ناامنی در محیط گردد. هرگاه کسی با انگیزه شخصی به سوی یک یا چند شخص خاص سلاح بکشد و عمل او جنبه عمومی نداشته باشد و نیز کسی که به روي مردم سلاح بکشد ، ولی در اثر ناتوانی موجب سلب امنیت نشود، محارب محسوب نمی شود.

ماده ۲۸۰ – فرد یا گروهی که براي دفاع و مقابله با محاربان، دست به اسلحه ببرد محارب نیست.

ماده ۲۸۱ – راهزنان، سارقان و قاچاقچیانی که دست به سلاح ببرند و موجب سلب امنیت مردم و راه ها شوند محاربند.

ماده ۲۸۲ – حد محاربه یکی از چهار مجازات زیر است:

الف – اعدام

ب – صلب

پ – قطع دست راست و پاي چپ

ت – نفی بلد

ماده ۲۸۳ – انتخاب هر یک از امور چهارگانه مذکور در ماده ۲۸۲ به اختیار قاضی است.

ماده ۲۸۴ – مدت نفی بلد در هر حال کمتر از یک سال نیست، اگر چه محارب بعد از دستگیري توبه نماید و در صورتی که توبه نکند همچنان در تبعید باقی می ماند.

ماده ۲۸۵ – در نفی بلد، محارب باید تحت مراقبت قرارگیرد و با دیگران معاشرت، مراوده و رفت و آمد نداشته باشد.

 قسمت دوم

در فصل نهم کتاب قانون مجازات ایران به موضوع بغی و افساد فی الارض  پرداخته شده است.

بغی و افساد فی الارض

ماده ۲۸۶ – هرکس به طور گسترده، مرتکب جنایت علیه تمامیت جسمانی افراد، جرائم علیه امنیت داخلی یا خارجی کشور، نشر اکاذیب، اخلال در نظام اقتصادي کشور، احراق و تخریب، پخش مواد سمی و میکروبی و خطرناك یا دایر کردن مراکز فساد و فحشا یا معاونت در آنها گردد به گونهاي که موجب اخلال شدید در نظم عمومی کشور، ناامنی یا ورود خسارت عمده به تمامیت جسمانی افراد یا اموال عمومی و خصوصی، یا سبب اشاعه فساد یا فحشا در حد وسیع گردد مفسد فی الارض محسوب و به اعدام محکوم می گردد.

تبصره – هرگاه دادگاه از مجموع ادله و شواهد قصد اخلال گسترده در نظم عمومی، ایجاد ناامنی، ایراد خسارت عمده و یا اشاعه فساد یا فحشا در حد وسیع و یا علم به مؤثر بودن اقدامات انجام شده را احراز نکند و جرم ارتکابی مشمول مجازات قانونی دیگري نباشد، با توجه به میزان نتایج زیانبار جرم ، مرتکب به حبس تعزیري درجه پنج یا شش محکوم می شود.

ماده ۲۸۷- گروهی که در برابر اساس نظام جمهوري اسلامی ایران، قیام مسلحانه کند باغی محسوب می شود و در صورت استفاده از سلاح، اعضاي آن به مجازات اعدام محکوم می گردند.

ماده ۲۸۸ – هرگاه اعضای گروه باغی، قبل از درگیری و استفاده از سلاح، دستگیر شوند، چنانچه سازمان و مرکزیت آن وجود داشته باشد به حبس تعزیری درجه سه و در صورتی که سازمان و مرکزیت آن از بین رفته باشد به حبس تعزیريی درجه سه و در صورتی که سازمان و مرکزیت آن از بین رفته باشد به حبس تعزیری درجه پنج محکوم می‌شوند.

قسمت سوم

دیگر اینکه در کتاب پنجم، فصل اول قانون مجازات ایران درباره جرایم ضد امنیت داخلی و خارجی کشور اینچنین آمده است.

جرایم ضد امنیت داخلی و خارجی کشور

ماده ۴۹۸ – هر کس با هر مرامی، دسته، جمعیت یا شعبه جمعیتی بیش از دو نفر در داخل یا خارج از کشور تحت هر اسم یا عنوانی تشکیل دهد یا اداره نماید که هدف آن برهم زدن امنیت کشور باشد و محارب شناخته نشود به حبس از دو تا ده سال محکوم می‌شود.

ماده ٤٩٩ – هرکس در یکی از دسته‌ها یا جمعیت‌ها یا شعب جمعیت‌های مذکور در ماده (۴۹۸) عضویت یابد، به سه ماه تا پنج سال حبس محکوم می‌گردد مگر اینکه ثابت شود از اهداف آن بی‌اطلاع بوده است.

ماده ۵۰۰ – هر کس علیه نظام جمهوری اسلامی ایران یا به نفع گروه‌ها و سازمان‌های مخالف نظام به هر نحو فعالیت تبلیغی نماید به حبس از سه ماه تا یک سال محکوم خواهد شد.

ماده ۵۰۱ – هر کس نقشه‌ها یا اسرار یا اسناد و تصمیمات راجع به سیاست داخلی یا خارجی کشور را عالماً و عامداً در اختیار افرادی که صلاحیت دسترسی به آن‌ها را ندارند قرار دهد یا از مفاد آن مطلع کند به نحوی که متضمن نوعی جاسوسی باشد، نظر به کیفیات و مراتب جرم به یک تا ده سال حبس محکوم می‌شود.

ماده ۵۰۲ – هر کس به نفع یک دولت بیگانه و به ضرر دولت بیگانه دیگر در قلمرو ایران مرتکب یکی از جرایم جاسوسی شود به نحوی که به امنیت ملی صدمه وارد نماید به یک تا پنج سال حبس محکوم خواهد شد.

ماده ۵۰۳ – هر کس به قصد سرقت یا نقشه‌برداری یا کسب اطلاع از اسرار سیاسی یا نظامی یا امنیتی به مواضع مربوطه داخل شود و همچنین اشخاصی که بدون اجازهٔ مأمورین یا مقامات ذی‌صلاح در حال نقشه‌برداری یا گرفتن فیلم یا عکسبرداری از استحکامات نظامی یا اماکن ممنوعه دستگیر شوند به شش ماه تا سه سال حبس محکوم می‌شوند.

ماده ۵۰۴ – هر کس نیروهای رزمنده یا اشخاصی را که به نحوی در خدمت نیروهای مسلح هستند تحریک مؤثر به عصیان، فرار، تسلیم یا عدم اجرای وظایف نظامی کند در صورتی که قصد براندازی حکومت یا شکست نیروهای خودی در مقابل دشمن را داشته باشد محارب محسوب می‌شود و الا چنانچه اقدامات وی مؤثر واقع شود به حبس از دو تا ده سال و در غیر این صورت به شش ماه تا سه سال حبس محکوم می‌شود.

ماده ۵۰۵ – هر کس با هدف برهم زدن امنیت کشور به هر وسیله اطلاعات طبقه‌بندی‌شده را با پوشش مسئولین نظام یا مأمورین دولت یا به نحو دیگر جمع‌آوری کند چنان چه بخواهد آن را در اختیار دیگران قرار دهد و موفق به انجام آن شود به حبس از دو تا ده سال و در غیر این صورت به حبس از یک تا پنج سال محکوم می‌شود.

ماده ۵۰۶ – چنان چه مأمورین دولتی که مسئول امور حفاظتی و اطلاعاتی طبقه‌بندی‌شده می‌باشند و به آن‌ها آموزش لازم داده شده است، در اثر بی‌مبالاتی و عدم رعایت اصول حفاظتی، توسط دشمنان تخلیه اطلاعاتی شوند به یک تا شش ماه حبس محکوم می‌شوند.

ماده ۵۰۷ – هر کس داخل دستجات مفسدین یا اشخاصی که علیه امنیت داخلی یا خارجی کشور اقدام می‌کنند بوده و ریاست یا مرکزیتی نداشته باشد و قبل از تعقیب، قصد جنایت و اسامی اشخاصی را که در فتنه و فساد دخیل هستند، به مأمورین دولتی اطلاع دهد و یا پس از شروع به تعقیب با مأمورین دولتی همکاری مؤثری به عمل آورد از مجازات معاف و در صورتی که شخصاً مرتکب جرم دیگری شده باشد فقط به مجازات آن جرم محکوم خواهد شد.

ماده ۵۰۸ – هر کس یا گروهی با دول خارجی متخاصم به هر نحو علیه جمهوری اسلامی ایران همکاری نماید، در صورتی که محارب شناخته نشود به یک تا ده سال حبس محکوم می‌گردد.

ماده ۵۰۹ – هر کس در زمان جنگ مرتکب یکی از جرایم علیه امنیت داخلی و خارجی موضوع این فصل شود به مجازات اشد همان جرم محکوم می‌گردد.

ماده ۵۱۰ – هر کس به قصد برهم زدن امنیت ملی یا کمک به دشمن، جاسوسانی را که مأمور تفتیش یا وارد کردن هر گونه لطمه به کشور بوده‌اند شناخته و مخفی نماید یا سبب اخفای آن‌ها بشود به حبس از شش ماه تا سه سال محکوم می‌شود.

تبصره: هر کس بدون آن‌که جاسوسی کند و یا جاسوسان را مخفی نماید، افرادی را به هر نحو شناسایی و جذب نموده و جهت جاسوسی علیه امنیت کشور به دولت خصم یا کشورهای بیگانه معرفی نماید به شش ماه تا دو سال حبس محکوم می‌شود.

ماده ۵۱۱ – هر کس به قصد برهم زدن امنیت کشور و تشویش اذهان عمومی تهدید به بمب‌گذاری هواپیما، کشتی و وسایل نقلیهٔ عمومی نماید یا ادعا نماید که وسایل مزبور بمب‌گذاری شده است علاوه بر جبران خسارات وارده به دولت و اشخاص، به شش ماه تا دو سال حبس محکوم می‌گردد.

ماده ۵۱۲ – هر کس مردم را به قصد برهم زدن امنیت کشور به جنگ و کشتار با یکدیگر اغوا یا تحریک کند صرف نظر از این که موجب قتل و غارت بشود یا نشود به یک تا پنج سال حبس محکوم می‌گردد.

تبصره: در مواردی که احراز شود متهم قبل از دستیابی نظام توبه کرده باشد مشمول مواد (۵۰۸) و (۵۰۹) و (۵۱۲) نمی‌شود.

قسمت چهارم

دیگر اینکه در کتاب پنجم، فصل دوم  قانون مجازات ایران درباره جرایم ضد امنیت داخلی و خارجی کشور اینچنین بیان شده است.

اهانت به مقدسات مذهبی و سوء قصد به مقامات داخلی

ماده ۵۱۳ – هر کس به مقدسات اسلام و یا هر یک از انبیای عظام یا ائمهٔ طاهرین (ع) یا حضرت صدیقهٔ طاهره (س) اهانت نماید اگر مشمول حکم ساب‌النبی باشد اعدام می‌شود و در غیر این صورت به حبس از یک تا پنج سال محکوم خواهد شد.

ماده ۵۱۴ – هر کس به حضرت امام خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی رضوان ا… علیه و مقام معظم رهبری به نحوی از انحا اهانت نماید به حبس از شش ماه تا دو سال محکوم خواهد شد.

ماده ۵۱۵ – هر کس به جان رهبر و هر یک از رؤسای قوای سه‌گانه و مراجع بزرگ تقلید، سوء قصد نماید چنان چه محارب شناخته نشود به حبس از سه تا ده سال محکوم خواهد شد.

هدف از این نوشته، ارائه خلاصه وار قوانین مجازات ایران برای فعالان و بخصوص فعالان ملت های غیرفارس است که بیشتر در معرض این احکام قرار دارند. همچنین این امر بمنظور افزونی آگاهی فعالان و مقابله با خطرات و خسارت های جانی فعالان در زندان های اطلاعات و سپاه ارائه می گردد.

 

زندانی سیاسی سابق و فعال فرهنگی – سیاسی: غازی حیدری

 

منبع:

کاظمی فر، محمد. (۱۳۷۹). قانون مجازات اسلامی: مجموعه قوانین و مقررات. انتشارات سروشگان

*قانون مجازات اسلامی جمهوری اسلامی ایران مهمترین مجموعه قوانین کیفری در جمهوری اسلامی ایران است که در ۸ مرداد ۱۳۷۰ توسط کمیسیون امور قضائی مجلس شورای اسلامی تصویب و در ۷ آذر ۱۳۷۰ از سوی مجمع تشخیص مصلحت نظام تأیید شده‌است.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن