مطالعات

منابع اقتصادی احواز ( بخش دوم :مطالعه نفت وگاز)

مقدمه

در شماره اول مقاله منابع اقتصادی احواز به منطقه نفت و گاز غرب و شمال غربی احواز اشاره کردیم. در این شماره سعی می شود ذره بین اقتصادی را بر مناطق نفتی دیگری در اقلیم احواز متمرکز نموده و تصویر کاملتری از منابع احواز ارائه دهیم.

منابع اقتصادی احواز می تواند به عنوان شمشیر دو لبه ای عمل کند که از یک سو زمینه را برای تسلط کامل استعمار فراهم کند و از سوی دیگر به عنوان گلوگاه، می توانند اهرم فشار ملت عرب بر علیه این استعمار به شمار آیند. فقر اقتصادی در کنار چاههای نفت و گاز برترین وسیله آگاهی بخشی برای مردم منطقه است که با قرار گرفتن در کنار عناصر مقاومت می تواند زمینه بخشِ قطعٍ استثمار اقتصادی رژیم گردد. موضوع تبعیض اقتصادی با قرار گرفتن به موازات عناصر آگاهی بخش ملی می تواند به عنوان موتور محرکه جنبشهای آزادی بخشی تلقی گردد و به سرعت بدنه ملت را با این جنبشها همراه سازد. منابع اقتصادی و از همه مهمتر منابع نفت و گاز نه تنها به صورت محلی تکیه گاه جنبشهای آزادی بخش ملی است بلکه در سطح بین المللی نیز می تواند نگاه موسسات و دولتها را به سوی خود معطوف دارد.  

اهمیت آمار اقتصادی که در این  سلسله مقاله ها به آنها پرداخته می شود با آگاهی بخشی به سطح جامعه و محلی کردن و در اصل ملی کردن اطلاعات، می تواند منبعی مستقل را برای ملت فراهم سازد. آمار اقتصادی و اهمیت زیربنایی آن در بازتولید مناسبات اجتماعی ملت احواز با عناصر سه گانه ی “رژیم استعمارگر”، “جنبش های آزادی بخش ملی” و “دولتهای منطقه ای و بین المللی” قابل چشم پوشی نیست.

 

                                                                

  • نقش زیربنایی منابع اقتصادی احواز در تعریف ماهیت روابط احواز به محیط پیرامون

همانطور که گفته شد و یکبار دیگر در تقسیم بندی زیر ملاحظه می کنید، مناطق نفت و گاز احواز توسط رژیم استعماری ایران به 5 منطقه نفت و گاز تقسیم گردیده است و مسئولیت هر منطقه را یک شرکت نفتی برعهده گرفته است.

شرکت بهره برداری نفت و گاز کارون با مرکزیت احواز (منابع غرب احواز شامل دو محدوده ی شمال غربی و جنوب غربی احواز)

 شرکت بهره برداری نفت و گاز مارون با مرکزیت احواز (منابع شرق و شمال شرق احواز)

شرکت بهره برداری نفت و گاز سیدجری (آغاجاری) با مرکزیت سیدجری (منابع جنوب و جنوب شرق احواز)

شرکت بهره برداری نفت و گاز گچساران با مرکزیت گچساران (منابع جنوب و جنوب شرق احواز)

 شرکت بهره برداری نفت و گاز مسجدسلیمان با مرکزیت مسجدسلیمان (منابع جنوب و جنوب شرق احواز)

در قسمت اول این نوشتار، به میادین نفت و گاز تحت نظر شرکت نفت و گاز کارون یعنی منابع غرب و شمال غرب احواز اشاره گردید. در این شماره سعی بر این است تا شرکت بهره برداری نفت و گاز مارون با مرکزیت شهر احواز (منابع شرق و شمال شرق احواز) شرح داده شود.

شرکت بهره برداری نفت و گاز مارون با مرکزیت احواز ( میدان های نفتی شرق و شمال شرق احواز)

 

شرکت نفت و گاز مارون به عنوان یکی از شرکت های تابعه شرکت ملی نفت خیز جنوب، در زمینه بهره برداری، فراورش و انتقال نفت خام و گاز طبیعی و همچنین تولید میعانات گازی فعالیت می کند و فعالیت رسمی خود را در سال 2000 میلادیآغاز کرده است.

شرکت نفت و گاز مارون بطور متوسط روزانه 614 هزار بشکه نفت خام تولید می‌کند، که معادل 450 هزار بشکه در روز به پالایشگاه اصفهان تحویل داده می‌شود، همچنین 164 هزار بشکه، با هدف صادرات به مخازن ذخیره‌سازی شرکت پایانه‌های نفتی ایران ارسال می‌شود. این شرکت روزانه بطور میانگین585 میلیون فوت مکعب گاز طبیعی نیز تولید نموده و ظرفیت تولید میعانات گازی شرکت مارون بالغ بر34 هزار بشکه در روز است.شرکت نفت و گاز مارون مالک 8 مجتمع بهره‌برداری، 5 کارخانه نمک‌زدایی، 8 ایستگاه تقویت فشار گاز و 2 کارخانه گاز و گازمایع می‌باشد. دفتر مرکزی این شرکت در شهر احواز قرار دارد. (خبرگزاری فارس، 1390)

شرکت مارون منطقه وسیعی از احواز را تحت پوشش قرار می دهد، که از شمال به شهر حجر السبع و از شرق و جنوب شرق به رودخانه جراحی، و از غرب و جنوب غرب به منطقه عملیاتی شرکت نفت و گاز کارون واقع در سی کیلومتری شرق شهر احواز می رسد و با وسعتی بالغ بر 1370 کیلومتر مربع، سه میدان نفتی مارون، میدان نفتی حجر السبع (کوپال) و میدان نفتی فلاحیه را دربرمی گیرد. 

تاسیسات شرکت نفت مارون

شرکت نفت مارون را با دارا بودن حدود 3000 کیلومتر خطوط انتقال نفت و گاز، مجموعه ای بزرگی از بهره برداری صنایع نفت و گاز را در بر می گیرد که شامل 29 مجموعه صنعتی تولید و پالایش فرآورده‌های نفتی، 8 مجتمع بهره‌برداری، 5 مجتمع بهره‌برداری، دو پالایشگاه گازمایع، 8 ایستگاه تقویت فشار، دو ایستگاه تزریق گاز، یک واحد لخته‌گیر، دو مجتمع تفکیک نفت خام و یک تلمبه‌خانه آب‌رسانی می باشد. (خبرگزاری ایسنا، 1393)

نفت خام شرکت مارون

ظرفیت تولید کنونی نفت خام شرکت نفت و گاز مارون با استفاده از مجموع 405 حلقه چاه و 264 حلقه چاه تولیدی، بطور میانگین 614 هزار بشکه در روز می‌باشد، که روزانه 450 هزار بشکه نفت، بوسیله خطوط لوله انتقال این شرکت، به پالایشگاه اصفهان تحویل داده می‌شود. بطور متوسط روزانه 164 هزار بشکه نفت خام تولیدی شرکت مارون نیز با هدف صادرات، از طریق خطوط لوله به جزیره خارک و مخازن ذخیره‌سازی شرکت پایانه‌های نفتی ایران ارسال می‌شود. (خبرگزاری فارس، 1394)

گاز طبیعی شرکت مارون

شرکت نفت و گاز مارون در حال حاضر بطور میانگین 600 میلیون فوت مکعب در روز، گاز طبیعی و گازهای همراه نفت، تولید می‌کند، که روزانه بیش از 470 میلیون فوت مکعب از آن، جمع‌آوری و پس از فشار افزایی و جداسازی میعانات گازی، به بخش‌های مختلف عملیاتی ارسال می‌گردد. این شرکت همچنین روزانه در حدود 90 میلیون فوت مکعب گاز طبیعی نیز از لایه گازی میدان نفتی مارون تولید می‌نماید، که 70 میلیون فوت مکعب آن، بطور روزانه به ایستگاه تزریق گاز مارون ارسال می‌شود. (شرکت ملی مناطق نفت ایران، کد خبر: 5390/3 )

میعانات گازی

ظرفیت تولید گاز مایع شرکت نفت و گاز مارون بطور میانگین معادل25 هزار بشکه در روز است، که بطور متوسط معادل 50٪درصد آن، از مخزن گازی میدان مارون استخراج می‌شود. میعانات گازی تولید شده در شرکت مارون، بطور روزانه از طریق خطوط لوله، به مجتمع پتروشیمی معشور ارسال می‌گردد. (خبرگزاری شبستان، 1395)

نفتا

شرکت نفت و گاز مارون از مخزن گازی خامی میدان نفتی مارون حدود7000 بشکه نفتا در روز تولید می‌نماید، که نفتای تولید شده، توسط خطوط لوله به بندر معشور، جهت صادرات ارسال می‌گردد. هم‌اکنون با راه‌اندازی سه حلقه چاه دیگر، تولید نفتا در شرکت نفت و گاز مارون افزایش یافته، که با تکمیل این سه پروژه، تولید نفتا در شرکت مارون، به ظرفیت27 هزار بشکه در روز افزایش خواهد یافت. (خبرگزاری شبستان، 1395)

مرکز مطالعات دورانتاش

 

میادین نفت و گاز تحت نظر شرکت نفت و گاز مارون (میادین نفتی شرق و شمال شرق احواز)

میدان نفتی مارون

میدان نفتی مارونمیدان نفتی مارون، دومین میدان بزرگ نفتی ایران در شمال‌غربی شهرستان عمیدیه قرار دارد، که به طول 67 کیلومتر و عرض 7 کیلومتر، در حد فاصل کیلومتر 30 تا 110 جنوب‌شرقی احواز مستقر می‌باشد. ظرفیت تولید این میدان در حال حاضر، بطور متوسط معادل 520 هزار بشکه در روز برآورد می‌شود. میدان مارون از میادین تحت مدیریت شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب است، که در محدوده عملیاتی شرکت بهره‌برداری نفت و گاز مارون قرار دارد و عملیات استخراج آن بر عهده این شرکت می‌باشد که به گفته مدیر عامل شرکت، در سال 2015 به صورت کامل به بهره برداری رسید. (خبرگزاری فارس، 1394)

مخزن شماره یک مارون (آسماری)

مخزن میدان نفتی مارون یک یکی از مخازن بسیار بزرگ در جغرافیای ایران در فاصله 45 کیلومتری جنوب شرقی شهرستان عمیدیه واقع و دارای 65 کیلومتر طول و 7 کیلومتر عرض می‌باشد. این مخزن نفتی به عنوان مخزن اصلی وعمده تحت اختیار شرکت می‌باشد. حفاری اولین چاه در سال 1342و بهره‌برداری از آن در سال 1963آغاز و به تدریج تحت تولید افزایش یافت و در سال 1936 از مرز یک میلیون بشکه در روز فراتر رفت. تاکنون تعداد 353 حلقه چاه در این مخزن، حفاری واز مجموع 200حلقه چاه فعال، روزانه حدود 417 هزار بشکه نفت تولید می‌شود. (در حدود 50 حلقه چاه از کل چاه‌های حفاری شده در این مخزن، در محدوده عملیاتی مارون-2 متعلق به شرکت بهره‌برداری نفت وگاز آغاجاری می‌باشد) به منظور تثبیت فشار مخزن و جلوگیری از هرز رفت نفت و در نهایت افزایش برداشت نهایی، روزانه حدود 950 میلیون فوت مکعب گاز از طریق ایستگاه تزریق گاز مارون به این مخزن تزریق می‌گردد. (شرکت بهره برداری نفت و گاز مارون، مخزن آسماری مارون)

مخزن شماره دو مارون (بنگستان)

مخزن میدان نفتی شماره دو مارون در فاصله 45کیلومتری جنوب‌شرقی احواز واقع شده و دارای 63 کیلومتر طول و 5کیلومتر عرض می‌باشد. چاه شماره 1 مخزن میدان مارون دو در سال 1968 حفاری شد و بهره‌برداری از این مخزن، از سال 1973 آغاز گردید. تاکنون 17 حلقه چاه نفت در مخزن شماره دو مارون حفاری شده است و ظرفیت تولید نفت خام این مخزن بطور متوسط معادل 18500 بشکه در روز برآورد می‌شود. (شرکت بهره برداری نفت و گاز مارون، مخزن بنگستان مارون)

مخزن شماره سه مارون (خامی)

مخزن خامی میدان مارون، یکی از پُر فشارترین مخازن گازی جغرافیای ایران و یکی از عمیق‌ترین مخازن گازی جهان بشمار می‌آید. در سال 2006 نخستین حلقه چاه بر روی مخزن که فشار آن حدود 15 هزار پوند بر اینچ مربع (پام) با حرارت بالای 300 درجه فارنهایت و فشار جریانی 6 هزار پام بود، حفاری و در مدار تولید قرار گرفت. تاکنون 5 حلقه چاه در این مخزن حفاری شده که از 3 حلقه چاه فعال آن تولید گاز انجام می‌گردد. بخش مرکزی مخزن در 60 کیلومتری جنوب شرقی احواز واقع شده و حجم گاز درجای آن معادل 1/462 تریلیون فوت مکعب و ذخیره قابل برداشت آن 1/179 تریلیون فوت مکعب برآورد شده است. (شرکت بهره برداری نفت و گاز مارون، مخزن بنگستان مارون)

میدان نفتی رغیوه

میدان نفتی کوپال، از میدان‌های نفتی واقع در اقلیم احواز در فاصله 60 کیلومتری شمال شرقی احواز قرار دارد. طول این میدان 39 کیلومتر وعرض آن 4 کیلومتر است که در حال حاضر از 32 حلقه چاه فعال مجموعاً 94 هزار بشکه در روز نفت تولید می‌شود و همچنین از این میدان روزانه 2 هزار بشکه میعانات گازی استخراج می‌شود. این میدان نفتی در حوزه عملیاتی شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب قرار دارد، که عملیات استخراج از آن توسط شرکت بهره‌برداری نفت و گاز مارون انجام می‌شود. (شبکه اطلاع رسانی نفت و انرژی، 1382)

مخزن شماره یک رغیوه ( کوپال آسماري)

تولید نفت از مخزن آسماری میدان نفتی کوپال به میزان 60 هزار بشکه در روز برنامه شده است، که با توجه به روند افت فشار مخزن، با هدف تثبیت فشار مخزن با تزریق گاز در کلاهک گازی، ایستگاه تزریق گاز رغیوه احداث گردید. طبق برنامه‌های پیش بینی شده جهت نیل به دبی نفت برنامه‌ریزی شده، روزانه می‌بایست حدود 150 میلیون فوت مکعب گاز در این مخزن تزریق گردد. در حال حاضر تولید نفت از این مخزن با استفاده از 21 حلقه چاه تولیدی فعال در حدود56 هزار بشکه در روز می‌باشد. (شبکه اطلاع رسانی نفت و انرژی، 1382)

مخزن شماره دو رغیوه ( کوپال بنگستان)

تولید برنامه شده از مخزن بنگستان میدان نفتی رغیوه معادل 35هزار بشکه در روز برآورد شده است، که در حال حاضر تولید نفت با استفاده از 9 حلقه چاه تولیدی فعال در مخزن بنگستان رغیوه، به حدود 41 هزار بشکه در روز افزیش یافته است. (شبکه اطلاع رسانی نفت و انرژی، 1382)

میدان نفتی فلاحیه

میدان نفتی فلاحیه با حفر چاه شمارهیک فلاحیة در سال 1968 کشف شد. این میدان در جنوب غربی شهرستان احواز واقع شده است و دارای 23 کیلومتر طول و 6 کیلومتر عرض و شامل دو مخزن شماره یک (آسماری) و شماره دو (بنگستان) می‌باشد. بهره‌برداری از این میدان از سال 1988 آغاز وتاکنون با حفاری 17 حلقه چاه، روزانه حدود 67 هزار بشکه نفت از آن تولید می‌شود. (شرکت بهره برداری نفت و گاز مارون، مخزن نفتی شادگان)

مخزن شماره یک فلاحیه (آسماری)

مخزن آسماری میدان نفتی فلاحیه از دو لایه تحت عنوان آسماری فوقانی و آسماری تحتانی تشکیل شده است. وجود نفت در مخزن آسماری این میدان، با حفر اولین چاه در سال 1968 به اثبات رسید و بهره‌برداری از آن در سال 1988 آغاز شد و هم اکنون 62 هزار و پانصد بشکه نفت در روز از مخزن شماره یک میدان فلاحیة تولید می‌شود. (شرکت بهره برداری نفت و گاز مارون، مخزن نفتی شادگان آسماری)

مخزن شماره دو فلاحیه (بنگستان)

مخزن بنگستان میدان نفتی فلاحیة در سال 1996 با حفاری چاه شماره 4 کشف و در سال 2008 بهره‌برداری از این مخزن آغاز شد، که با حفاری چاه‌های شماره 13 و 14 و نصب تسهیلات سر چاهی و احداث خط لوله جریانی، بهره‌برداری از این دو چاه در سال   2008 آغاز و در حال حاضر نیز روزانه 5هزار بشکه نفت از این مخزن تولید می‌شود. (شرکت بهره برداری نفت و گاز مارون، مخزن نفتی شادگان بنگستان)


مرکز مطالعات دورانتاش

 

طرح احداث مخازن استراتژیک نفت خام در شرق احواز 

این طرحها در محدوده شرق احواز در حال انجام است که در صورت بهره برداری می تواند حدود هشت میلیون بشکه نفت را  در خود ذخیره کند.

اهداف اجرای طرح، جلوگیری از نوسانات مرتبط به تولید و پیشگیری از الزام کاهش تولید در مواقع اضطراری، تثبیت و استمرار تولید نفت خام، افزایش میزان صدور نفت خام در مواقع ضروری از اهداف اصلی اجرای طرح می باشد.

  • فاز اول: مخازن فلزی به ظرفیت 3 میلیون بشکه
  • فاز دوم: احداث 8 مخزن بتنی نفت خام مجموعاً به ظرفیت ۵ میلیون بشکه شامل مخازن بتنی امیدیه

 موقعیت جغرافیایی

پروژه غنوه: در مجاورت تلمبه خانه گوره در 40 کیلومتری شمال بندر غنوه در ابوشهر

پروژه عمیدیه: در مجاورت نمکزدایی مارون 2 در 14 کیلومتری غرب شهرستان عمیدیه در احواز

(شرکت مهندسی و توسعه نفت، طرح احداث مخزان استراتژیک)

نتیجه گیری

رژیم از منابع اقتصادی بیشمار در احواز در به پیش راندن نقشه تغییر تریب جمعیتی سود می برد که به عنوان محور اصلی پروژه های مختلف با هدف به اقلیت رساندن مردم عرب به حساب می آیند، لذا این موتور محرکه برنامه های ضد عرب در احواز باید به دقت مورد مطالعه قرار گیرد و برای درک رابطه دیالکتیک آنها با پروژه های استعماری، باید آمار اقتصادی به عنوان زیربنا و سنگ اولیه این مطالعات مورد کنکاش قرار گیرد. آمار دقیق منابع اقتصادی احواز، تاریخچه، محل دقیق آنها زمینه مناسبی را برای درک مفهوم چگونگی شکل گیری و تکامل شهرهای احواز و حرکت آنها به سوی مدرنیته فراهم می کند که در نهایت مفهوم جغرافیای انسانی احواز با وارد کردن نقش این منابع در مطالعات، مضمون دقیق تری خواهد گرفت. منابع اقتصادی احواز، از منابع آبی که نقش مهمی را در زمان احواز کهن همانند دوره عیلامییان ایفاء نموده، تا منابع نفت و گاز که در شکل گیری شهرهای مدرن همانند محمره و عبادان تاثیر عمده ای داشته، می توانند نگاه جامع تری به مفهوم انسان و جغرافیا در سرزمین احواز ارائه دهد.  

 

منابع:

  1. خبرگزاری فارس.‌ (1390). تولید 13 میلیون بشکه نفت در مسجدسلیمان، لينك سايت:

https://www.farsnews.com/news/13900720000494/

  1. خبرگزاری فارس. (1394). رشد 101 درصدی تولید نفت خام در شرکت نفت و گاز مارون. لينك سايت:

https://www.farsnews.com/news/13940222000628/

  1. خبرگزاری ایسنا. (1394)  عملکرد شرکت نفت و گاز مارون در سال 1393، لینک سایت:

http://khouzestan.isna.ir/Default.aspx?NSID=5&SSLID=46&NID=60485

  1. شرکت ملی نفت ایران، کد خبر 5390/3، لینک سایت:

http://www.nioc.ir/portal/Home/ShowPage.aspx?Object=News&ID=3b15a979-06e2-44c4-95dd-fd6bb0950433&LayoutID=20a876d6-9507-46b8-b7e3-22d2b08e5711&CategoryID=40295507-1e70-49ec-af82-e5eeba6870bc

  1. خبرگزاری شبستان. (1395) افزایش تولیدات شرکت بهره‌برداری نفت و گاز مارون، لینک سایت:

http://www.shabestan.ir/detail/News/591572

  1. شرکت بهره برداری نفت و گاز مارون، مخزن آسماری مارون

https://mogpc.nisoc.ir/DesktopModules/Articles/ArticlesView.aspx?TabID=3812&Site=mogpc.nisoc&Lang=fa-IR&ItemID=2313&mid=14721

  1. شرکت بهره برداری نفت و گاز مارون، مخزن بنگستان مارون

https://mogpc.nisoc.ir/DesktopModules/Articles/ArticlesView.aspx?TabID=3812&Site=mogpc.nisoc&Lang=fa-IR&ItemID=2314&mid=14721

  1. شرکت بهره برداری نفت و گاز مارون، مخزن خامی مارون

https://mogpc.nisoc.ir/DesktopModules/Articles/ArticlesView.aspx?TabID=3812&Site=mogpc.nisoc&Lang=fa-IR&ItemID=2321&mid=14721

  1. شبکه اطلاع رسانی نفت و انرژی.( 1382)، افزایش ضریب بازیافت نفت در میدان نفتی کوپال، لینک سایت:

https://www.shana.ir/fa/newsagency/1594/افزا-1740-ش-ضر-1740-ب-باز-1740-افت-نفت-در-م-1740-دان-نفت-1740-کوپال

  1. شرکت بهره برداری نفت و گاز مارون، میدان نفتی شادگان آسماری

https://mogpc.nisoc.ir/DesktopModules/Articles/ArticlesView.aspx?TabID=3812&Site=mogpc.nisoc&Lang=fa-IR&ItemID=2319&mid=14721

  1. شرکت بهره برداری نفت و گاز مارون، میدان نفتی شادگان بنگستان

https://mogpc.nisoc.ir/DesktopModules/Articles/ArticlesView.aspx?TabID=3812&Site=mogpc.nisoc&Lang=fa-IR&ItemID=2320&mid=14721

  1. شرکت مهندسی و توسعه نفت، طرح احداث مخازن نفت استراتژیک، لینک سایت:

http://pedec.ir/detail=19449

 

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن