مقالات

وقایع کردستان اکتبر ۲۰۱۸

این گزارش در ۶ بخش به تحولات و رویدادهای اخیر کردستان ایران می‌پردازد. گزارش پیش رو بر مبنای مشاهدات شخصی، گزارشات ارسالی و بیانیه‌های رسمی نهادهای محل وثوق تنظیم شده است. بخشی از اخبار رسیده به دلیل عدم آگاهی از دقیق از سقم و صحت منعکس نگشته‌اند.

رویدادهای مدنی

همزمان با اعتصاب سراسری بازاریان ایران در ۸ اکتبر از روز دوشنبه بازاریان کردستان در کرمانشاه، بانه، بخشی از سنندج، مریوان، سقز و جوانرود نیز به اعتصاب پیوستند.در شهرهای کردستان و به‌ویژه سنندج نیروهای انتظامی از طریق شورای اصناف نسبت به بازگشایی مغازه‌ها به تمامی صاحبان پیامک ارسال نمودند. همزمان با اعتصاب صنفی نسبتا فراگیر معلمان ایران درر روزهای ۱۴ و ۱۵ اکتبردر اعتراض به وضعیت‌ نابسامان اقتصادی، تبعیض، آزادی معلمان زندانی و عدم تحقق خواست‌های صنفی محقق ناشده، معلمان برخی از شهرهای کردستان از جمله سقز، مریوان، سنندج، کرمانشاه و ایلام نیز با این اعتصاب همراه شدند.در همین رابطه و متعاقب پایان اعتصاب، تعدادی از معلمان شهرهای سقز، مریوان، کامیاران و سنندج به ستاد خبری اداره اطلاعات این شهرها احضار و در خصوص برگزاری تحصن مورد بازجویی و تهدید قرار گرفتند. از سقز ۷معلم به ستاد خبری احضار شده‌ و یک معلم ديگر به نام محمد صالح شکری بازداشت و متعاقبا با اخذ وثیقه آزاد شده است. هویت ٢ نفر از معلمان سقزی به نام‌های سید علی حسینی و سلیمان عبدی مشخص شده است.جبهه متحد کورد نیز که مرکز آن در تهران قرار دارد با اعلام حمایت از اعتصاب سراسری معلمان امیدواری خود را نسبت به شنیده‌شدن صدای اعتراض این قشر اعلام و از نهادها و دستگاههای اجرایی و قانونی درخواست اجتناب از از هرگونه برخورد قهری نموده است.

از سوی دیگر اخباری مبنی بر اعتصاب زندانیان سیاسی اورمیه درز کرده است؛ که طی آن زندانیان بند ١٢ این زندان در۱۷ اکتبر دست به اعتصاب زده‌اند. شبکه حقوق بشر کردستان نیز اعلام داشته است که ۵۵ نفر از زندانیان سیاسی و عقیدتی بند ١٢ زندان اورمیه در اعتراض به ضرب و شتم چندین زندانی سیاسی توسط مأموران و زندانیان جرائم خطرناک در این زندان و همچنین عدم موافقت با درخواست مرخصی زندانیان سیاسی اعتصاب عمومی کرده‌اند.روز سه‌شنبه ١۶ اکتبر طی مراسمی در شهرهای سنندج، بوکان، ربط (از توابع سردشت) و کامیاران مراسم چهلم جانباختگان چهار نفر از نیروهای کودار به اسامی آرگش کارزان، تولهلدان سنه، دلووان فدایی و روژهات بوکان با حضور وسیع مردم کردستان برگزارگردید. این افراد چهل روز قبل، در پی درگیری با نیروهای جمهوری اسلامی در اطراف سنندج جان باخته بودند. در 26 اکتبر جمعی از مادران صلح سنندج با حضور در کنار خانواده حبیب‌الله گلپری‌پور پنجمین سالروز اعدام وی را گرامی داشتند.

رویدادهای جامعه‌ی کولبری

نخستین قربانی کولبران ماه جاری در روز دوشنبه مصادف با ۳۰ سپتامبر یک کولبر کُرد با نام اکرم خلیلی کورانی، فرزند عسکر 27 ساله می‌باشد که در مرز صومای برادوست (اورمیه) با شلیک مستقیم نیروهای مرزبانی رژیم کشته شد.بنابه گفته‌ی شاهدان، نیروهای مرزبانی بدون اخطار قبلی به کاروان کولبرهای بدون بار شلیک کرده‌اند. روز یکشنبه ۲۹ سپتامبر ماه نیز یک کولبر با نام شفیع محمد پور اهل بخش سیلوانای اورمیه با شلیک نیروهای مرزبانی به شدت زخمی شد. ۳ اکتبر یک کولبر کُرد به نام عظیم احمدی، ۴۲ ساله، از اهالی روستای تشار از توابع نوسود با شلیک مستقیم نیروهای مرزبانی ایران کشته شد. این کولبر از فاصله ١٠ متری توسط سربازی با نام ی.ج مورد هدف تیراندازی قرار گرفته و به قتل می‌رسد.بعد از قتل این کولبر و رها شدن جسد وي، سرباز به پادگان مرزبانی شوشمی بازگشته و بعد از بازداشت ۲۴ ساعته، این سرباز با تودیع وثیقه آزاد و به هنگ مرزبانی پاوه منتقل شده است. در ۲۴ اکتبر کولبر دیگری به نام ذکریا بکری نیز که بدون داشتن کالای قاچاق بر اثر شلیک گلوله در منطقه مرگور ارومیه کشته شده است. مأموران به تمام این کولبران بدون اخطار قبلی و به ظن حمل کالای قاچاق شلیک کرده‌اند.در اعتراض به قتل کولبران کرد، حسین احمدی‌نیاز وکیل تعدادی از کولبران یک روز پس از قتل وحشیانه عظیم احمدی در نامه‌ای سرگشاده به حسن روحانی رئیس جمهور ایران تأکید کرده است که مسئولیت تمامی این حوادث تلخ و دردناک عهده حضرتعالی و دولت شماست.

کشتار این کولبران در حالی است که در ۱۸ اکتبر حسین ذوالفقاری معاوت امنیتی وزارت کشور با قاچاقچی خواندن کولبرها کار آنها را غیرقانونی خوانده و از کشتار کولبرها توسط نیروهای مرزبانی ایران دفاع کرد. وی گفت: آنهایی که از مرزهای غیرمجاز عبور می‌کنند کولبر نبوده و قاچاقچی هستند… ما در مناطق مرزی خط قرمز نداریم. این در حالیست که در ۶ ماه نخست امسال ۲۹ کولبر بر اثر شلیک مستقیم نیروهای ایران، انفجار مین، افتادن از صخره و ایست قلبی جان خود را از دست داده‌اند.در ادامه‌ی وضعیت نا بسامان کولبران، دادگاه انقلاب سردشت در استان آذربایجان غربی حکم زندان و پرداخت جریمه برای ۱۵ کولبر را صادر نموده است. بر اساس حکم دادگاه این کولبرها در کل به ۹ سال زندان و پرداخت ۱۲۵ میلیون تومان جریمه محکوم شدند.عصر روز پنج شنبه ٢٥ اکتبر، نیروهای مسلح ایران در جاده‌ی مریوان- سقز به سوی اتومبیل یک کاسبکار شلیک و راننده آن به شدت زخمی می‌گردد.عصر روز جمعه ٢٦ اکتبر، در پی شلیک نیروهای مرزبانی در مرز خوی به سوی گروهی از کولبران کولبری با نام  ادیب حسینی جان خود را از دست می‌دهد.روز چهارشنبه۲۴ اکتبر کولبر کُرد، علی نصیری که توسط ماموران نیروی انتظامی مورد اصابت گلوله قرار گرفته بود پس از ۶ روز در بیمارستان ‎مهاباد جان باخت. سازمان حقوق بشری هنگاو روز ۲۸ اکتبر نیز از کشته شدن یک کولبر سردشتی با نام خضر مفیدی در مرز پیرانشهر را داده است.

در تداوم این کشتار، نیروهای سپاه پاسداران در ۲۷ اکتبر دو جوان را در منطقه مرزی بیاره در اقلیم کردستان و استان کردستان با شلیک مستقیم کشتند. این دو جوان با نامبلال طحامی ۱۹ ساله و ایوب پالانی ۱٨ از اهالی روستای زلزله زده‌ی تپه ماران سرپل ذهاب بودند. ۲۶ اکتبر، یک کولبر دیگر اهل روستای گسیان از توابع ارومیه با نام مظفر حسینی بر اثر سرما جان خود را از دست داد. در سوم نوامبر نیز تعدادی از کولبران در منطقه‌ی مرزی شیخ صله‌ی ثلاث باوجانی مورد حمله‌ی نیروهای مرزبانی قرار گرفته و یک کولبر با نام برومند بهرامی کشته و دو تن دیگر نیز  نیز به اسامی ارکان بهرامی و هوشیار نمامی به‌شدت زخمی شده‌اند.هوشیار نمامی ۴ اکتبر در بیمارستان به دلیل شدت جراحات وارده جان خود را از دست داد. طبق آمارهای موجود ١۴ کولبر کردستانی توسط نیروهای نظامی زخمی شده‌اند. شدت جراحت برخی از زخمی‌ها بحدی است که تعدادی از آنان برای همیشه معلول گشته‌اند. بنابر آمار‌های موجود که از دقت بالایی برخوردار است طی ٩ ماه گذشته دست‌کم ۳۲ کولبر کرد با شلیک مستقیم نیروهای مسلح به قتل رسیده‌اند.

رویدادهای نظامی

همزمان با تشدید جو سرکوب و اختناق در ایران و کردستان خبرها حاکی از انتقال تجهیزات نظامی سنگین به استان‌های اورمیه، سنندج و کرماشان است. از شهرهای کامیاران، سنندج و سولاوا در استان سنندج، پیرانشهر و سردشت در استان اورمیه و پاوه و جوانرو در استان کرماشان نیز خبر می‌رسد که سپاه پاسداران بسرعت در حال انتقال ادوات سنگین نظامی به دامنه‌های کوهستان شاهو بوده است. بنابر گفته‌ی اهالی روستای دیوزناو در منطقه‌ اورامان ۱۳ سپتامبر شهریور قبرستان این روستا مورد اصابت یک موشک کوتاه برد سپاه قرار گرفته و بخشی از آن تخریب شده است، پس از این رخداد نیروهای سپاه منطقه را محاصره کرده و پس از جمع آوری اثرات به جای مانده از آن منطقه را ترک کرده‌اند. در همین راستا سپاه پاسداران طی اطلاعیه‌ای به ساکنان دامنه‌های شاهو هشدار داد که از روز شنبه ٢٩ سپتامبرساکنان این منطقه‌ اجازه‌ی تردد به مناطق کوهستانی را نداشته و این ممنوعیت تا ۱۹ اکتبر ادامه خواهد یافت. گزارش‌ها حاکی از ایجاد پست‌های متعدد بازرسی در تمام مسیرهای ارتباطی به شاهو و برگزاری یک مانور نظامی به منظور پاکسازی منطقه‌ی شاهو از گریلاهای کودار بود. به گفته‌ی شاهدان انتقال سلاح و نیروهای نظامی با این حجم به این منطقه بی‌سابقه بوده و احتمال حمله‌‌ی نظامی به نیروهای کُرد مستقر در منطقه وجود دارد. بمبارانهای سپاه در منطقه با ایجاد ناامنی و آتش‌سوزی زندگی مردم منطقه را مختل کرده است. در همین راستا گزارشهای رسیده از اشنویه- واقع در آذربایجان غربی- حاکی از این می‌باشد که طی ماه گذشته صدها دستگاه تانگ و ادوات جنگی همراه با مهمات و مصالح ساختمانی به مناطق مرزی این شهر و دامنه‌های کوهستان کیله‌شین منتقل شده‌اند.

در رویدادی دیگر؛ از ساعت ٨ تا ١٠ بامداد روز جمعه ١٢ اکتبر در منطقه‌ی بیدمیری، واقع در ارتفاعات کوهستان شاهو، نزدیکی شهرستان پاوه، میان نیروهای سپاه پاسداران و پیشمرگان حزب دمکرات کردستان ایران درگیری روی داده است که در نتیجه‌ی آن دست کم سه عضو سپاه پاسداران و دو نفر از نیروهای این حزب نیز جان خود را از دست دادند.نیروهای سپاه پس از این درگیری به مدت ٣٠ دقیقه باغ های اطراف زل را به توپ بسته‌اند. از سوی دیگر، نیروهای سپاه جوانی را با نام فرشاد چچانی  فرزند اسماعیل که در حال بازگشت از محل درگیری بوده است به قتل رسانده‌اند. طبق گزارش‌های رسمی از سوی نهادهای حکومتی 25 اکتبر دو بسیجی پس از پایان شیفت کاری ساعت ۸ صبح در مسیر بازگشت از پایگاه هانه‌ی لار، منطقه حفاظت‌شده‌ی کوسالان در کمین گروه‌های ضد انقلاب کشته شدند.

بازداشت و محاکمات سیاسی شهروندان

دو شهروند کرد از اهالی اورمیه به نام‌های رحیم محمود‌آذر و مصطفی قادر‌زینب که در هنگام حمله‌ی ترکیه به عفرین به مدافعان این شهر پیوسته و در حین مبارزه دچار جراحاتی شده بودند با احکام سنگین زندان روبرو شدند. این دو که متعاقب جراحات وارده به شهر حلب منتقل شده بودند، تابعیت ایرانی آنها از سوی نیروهای سوریه کشف و به ایران بازگردانده شده و در مارس سال گذشته به زندان اوین منتقل شدند.با گذشت یک هفته از اقامت این دو در بازداشتگاه اوین و انتقال به اطلاعات اورمیه، در نهایت توسط شعبه ۳ دادگاه انقلاب اورمیه با وکیل تسخیری، هر کدام به تحمل ۱۱ سال حبس محکوم شدند. پس از تایید حکم، این دو شهروند با اتهام تازه مواجه شده و در ۳۰ سپتامبر شعبه ۱۰۳ دادگاه عمومی شهر اورمیه به جرم عبور غیرقانونی از مرز به حکم هر یک از این دو شهروند یک سال افزوده است.از ارومیه نیز گزارشاتی مبنی بر دستگیری یک شهروند به نام رمضان جانو از اهالی سلماس دردست است. در سنندج نیز نیروهای امنیتی یک شهروند به نام جبار اسماعیلی را پس از تفتیش محل سکونتش بازداشت و به بازداشتگاه‌های امنیتی منتقل کرده‌اند. اتهام تمامی این افراد ارتباط با احزاب کرد مخالف جمهوری اسلامی عنوان شده است.در روزهای ۱۴ و ۱۵اکتبر، اداره اطلاعات شهرهای مریوان، کامیاران، سنندج و سقز اقدام به احضار، بازجویی و بازداشت حداقل ۲۰شهروند و فعال مدنی و صنفی کرده‌ است.۴شهروند اهل روستای نی از توابع مریوان به نام‌های حمید پروازه، محسن فرهمند، بریار کاوه و محمد پروازه و ۲شهروند مریوانی به نام‌های کاروان احمدی و رحمان صدیقی توسط نیروهای امنیتی بازداشت و به مکانی نامعلوم منتقل شده‌اند.روز چهارشنبه ١٧ اکتبر، نیروهای امنیتی به منزل دو برادر فعال محیط زیست اهل سنندج به نام‌های شوگرد و زانیار گلابی یورش و ضمن تفتیش منزل و ضبط تعدادی از وسائل شخصی آنها، نامبردگان را به بازداشتگاه اداره اطلاعات منتقل کرده‌اند.بامداد روز دوشنبه ٢٢ اکتبر، وریا خسروی، فعال محیط زیستی و از زندانیان سیاسی توسط نیروهای امنیتی در منزل بازداشت و به مکانی نامعلوم انتقال یافت.نامبرده در نوامبر  ۲۰۱۱ نیز بازداشت و در زمان بازجویی در بازداشتگاه اداره اطلاعات سنندج جهت اخذ اعترافات تلوزیونی تحت شکنحه شدید قرار گرفته بود. ٣١ اکتبر نیروهای امنیتی صدیق رحمان‌زاده از اهالی سقز را همراه با پسرش عثمان رحمان‌زاده متعاقب تفتیش منزل بازداشت کرده و به مکانی نامعلوم منتقل کردند.دو شهروند ساکن در روستاهای سوجه و دشت‌بیل از توابع اشنویه با اسامی سلام مردان و جبلی ویسی توسط نیروهای امنیتی بازداشت شده‌اند.  از سنندج نیز خبر می‌رسد که ستاد خبری اطلاعات در ١۶ اکتبر محمد امین کنعانیاز اهالی روستای تخته را بازداشت و به بازداشتگاه منتقل کرده‌است.طبق آمارهای تایید شده‌، در ماه گذشته دست‌کم ٣٠ شهروند از سوی نیروهای امنیتی احضار و بازداشت شده‌اند. در ۲  نوامبر ذبیح‌الله رئوفی، شهروند بهایی ۷۰ ساله، جهت سپری کردن محکومیت یک‌سال زندان روانه زندان سنندج شد.

از سوی دیگر منزل یکی از فعالان سیاسی کرد با نام یعقوب مصطفوی در شهرستان اشنویه که تحت فشار نهادهای امنیتی از ایران خارج شده است مصادره گردید. در ۸ اکتبر حکم اعدام یک زندانی سیاسی محبوس در زندان مرکزی ارومیه از سوی دیوان عالی کشور تأیید شد.براساس گزارش رسیده دیوان عالی کشور حکم اعدام هدایت‌ عبدالله‌پور، زندانی سیاسی کُرد اهل اشنویه را تأیید کرده است. حکم اعدام این زندانی سیاسی کُرد پس از تأیید در شعبه ٤٧ دیوان عالی کشور به وکیل پرونده‌ی وی ابلاغ شده است.٢٣ اکتبر چهار نوجوان اهل پاوه در نزدیکی دریاچه زریبار از سوی نیروهای سپاه پاسداران بازداشت شدند. هویت این چهار جوان به شرح ذیل اعلام شده است؛ ـ شایان خالدی فرزند نامدار متولد ١٣٨٢، آرش محمدی فرزند رشید متولد ١٣٨٠، آسو مرادی فرزند حسن متولد ١٣٨١ و یوسف احمدی فرزند رفیق متولد ١٣٨١. به گفته‌ی یک منبع مطلع، این چهار نوجوان اهل پاوه به اتهام ارتباط با یکی از احزاب اپوزسیون بازداشت شده‌اند.سپاه مریوان پس از بازداشت نامبردگان را  به بازداشتگاه سپاه پاوه منتقل کرده است.  در ۳۰ اکتبر دکتر هیوا حفیدی شهروند مهابادی و استاد سابق زبان و ادبیات عربِ دانشگاه قزوین طی یورشی شبانه به محل سکونتش در روستای قزلقوپی از توابع مهاباد بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شد.در همین رابطه در شهرهای مهاباد، بوکان و سقز بیش ۳۰ شهروند دیگر نیز بازداشت شده‌اند که هویت برخی از آن‌ها برای خبرنگاران آزاد کردستان محرز شده است.

اعدامها

بنابه گزارش‌ جمعیت حقوق بشر کوردستان، زينب سكانوند، زندانى ٢٤ ساله کرد در ۲ اکتبر در زندان اورميه اعدام شده است. ۱۷ اکتبر  يك زندانى كورد به نام كورش (على) بهزاديان متأهل و داراى دو فرزند به اتهام قتل در زندان مركزى شهر ايلام اعدام شده است.۱۶ اکتبر  در زندان مركزى اصفهان يك شهروند كورد به نام «مولود شاه‌حسینی» اهل ديواندره ٢٩ ساله به اتهام خریدوفروش مواد مخدر نیز اعدام شده است.

تحولات سیاسی

در ۲۴ اکتبر هیاتی از حزب حیات آزاد کردستان به ریاست سیامند معینی در شهر کویه به دیدار مقامات حزب دمکرات کردستان رفته و مورد استقبال مصطفی مولودی دبیرکل این حزب قرار گرفتند. طی چند سال اخیر این نخستین دیدار این دو حزب در سطح رهبری قلمداد می‌گردد. این دیدارها را می‌توان زمینه‌ی نوعی تنش زدایی و احتمال نزدیک‌شدن این دو حزب دانست. خصوصا که اقدامات و تلاش‌های طرفداران دو حزب دمکرات کردستان و کردستان ایران برای اتحاد به نتیجه‌ای دست نیافته و احتمال می‌رود که این نشست به تقویت موضع حزب دمکرات کردستان در مقابل حزب دمکرات کردستان ایران منجر گردد.

تحلیل رویدادها

به نظر ‌می‌رسد اوضاع کردستان در مقایسه با دو ماهه‌ی پیش دستخوش تلاطمات بیشتری گشته باشد. به رغم کاسته شدن از شدت درگیر‌های نظامی، میزان تلفات کولبران و بازداشتی‌های فعالان مدنی و سیاسی افزایش بالایی داشته است؛ این امر را می‌توان در پرتو امنیتی شدن هر چه بیشتر منطقه تحلیل کرد. با این موارد وضعیت بسیار نابسامان اقتصادی زمینه‌های اعتراض را در شکل نارضایتی‌های غیر سیاسی، اما خشونت‌بار فراهم کرده است. سیاست مبتنی بر انتظار همچنان بخشی از افق‌های سیاسی در این منطقه است. از سوی دیگر احزاب سیاسی کرد نیز به رغم درپیش گرفتن عملیات‌های گاه و بیگاه نظامی سیاست انتظار را به عنوان بخشی از استراتژی خود همچنان ادامه می‌دهند. با تمامی این موارد به نظر می‌رسد زمینه‌های یک انفجار عمومی روزبروز وسیع‌تر می‌گردد، تضییقات اقتصادی می‌توانند مهمترین کاتالیزور این فرایند به شمار روند.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن