مقالات

گزارش ماه نوامبر كردستان

سپتامبر گذشته صحنه‌ی سیاسی کردستان شاهد  تحولات فراوانی بود که عمدتا نشات گرفته از تحرکات نظامی حکومت و گروه‌های اپوزیسیون کردی بود. این تحولات با عملیات نظامی و اعدام‌ سیاسی شروع و با نافرمانی مدنی وسیع تداوم یافت. گزارش پیش‌رو با اتکا با مشاهده، گزارش‌های خبری از منابع موثق خبری، گزارش‌های منتشر شده از سوی طرفین و بر اساس سطوح نظامی، مدنی، مساله‌ی بازداشت‌ها و کولبران مرزی در دو بخش گزارش فشرده و تحلیل آماده شده است.

حوزه‌ی نظامی

هفتم سپتامبر رسانه‌های جمهوری اسلامی خبری مبنی بر درگیری با نیروهای پژاک و جانباختن 6 نفر از اعضای این گروه را در منطقه‌ی کامیاران منتشر کردند. در این گزارش‌ها این حمله به عنوان انتقام از عاملان عملیات منطقه‌ی مریوان عنوان شده بود که طی آن 11 نفر از نیروهای سپاه پاسداران کشته شدند.یگان‌های شرق کوردستان YRK- نیز طی اطلاعیه‌ای اعلام داشت که در عملیات نظامی گسترده‌ای که روز ۱۶ شهریور ۱۳۹۷ از سوی سپاه تروریستی علیه نیروهایمان صورت گرفته بود مشخصات سه تن از رفقای شهیدمان (آرگش کارزان، تولهدان سنه، دلووان فدایی) را با افکار عمومی در میان نهادیم. از سرنوشت یک تن از رفقایمان اطلاع مشخصی در دسترس نمی‌باشد. هشتم سپتامبر خبر اعدام سه زندانی کرد منتشر و اندکی بعد حوالی ساعت 11 به وقت تهران پایگاه‌های مرکزی حزب دمکرات کردستان و حزب دمکرات کردستان ایران در شهر کویه، در اقلیم کردستان عراق همراه با نظارت پهبادهای جمهوری اسلامی ایران مورد حمله‌ی موشکی قرار گرفت. هدف اصلی این موشک‌باران پلنوم حزب دمکرات کردستان بود؛ که در جریان موشک‌باران موشک‌های نقطه‌زن سپاه دست‌کم 20 تن از اعضای رهبری آن حزب که در  نشست پلونوم حاضر بودند جان خود را از دست دادند. در جریان این حمله 6 نفر از اعضای رهبری این حزب به دلیل فروریختن دیوار ناشی از موج انفجار و ترکش‌های انفجار جان باختند. در جریان این حمله دو موشک نیز به پایگاه حزب دمکرات کردستان ایران اصابت نمود که 2 نفر از پیشمرگان این حزب نیز جان خود را از دست دادند.بر پایه‌ی گزارش سازمان حقوق بشری هه‌نگاو روز در ٤ مهر- ٢٦ سپتامبر نیز دو گریلای پژاک در حوالی شهرستان پاوه در استان کرمانشاه به کمین نیروهای سپاه پاسداران افتاده و شهید شدند.یکی از شاهدان عینی در این رابطه به خبرنگار هه‌نگاو گفته است که این دو گریلا در کوهستان کریسان در حد فاصل پاوه و نوریاو در منطقه‌ی بانه‌مران جان خود را از دست داده‌اند. حزب حیات آزاد کردستان و کودار تا کنون در این رابطه به اظهار نظر نپرداخته‌اند.

سه شنبه 25 سپتامبر در منطقه‌ی اقلیم کردستان عراق در شهرستان دربندیخان در استان سلیمانیه لقمان شهابی از فعالان سیاسی کردستان ایران نیز در جریان یک ترور نا موفق به شدت مجروح گردید که طبق گزارش‌های واصله با تلاش‌های پزشکی از مرگ رهایی یافته است.

در جریان دوم اکتبر سپاه پاسداران جمهوری اسلامی مجددا پایگاه‌های کوهستانی-مرزی حزب دمکرات کردستان و حزب کردستان ایران را در مناطق مرزی بربزین وگروزین  در منطقه‌ی اقلیم کردستان عراق بمباران کرد. و طبق گزارش گزارش کمیته‌ی مرکزی حزب دمکرات کردستان در این حملات پیشمرگان حزب هیچ آسیبی ندیده‌اند. همچنین هواپیماهای ایران نیز به بمباران مناطق کوهستانی دست زدند. طبق گزارش‌های متتشر شده در جریان این موشک باران شدید و حمله‌ی هوایی یک نفر از نیروهای حزب دمکرات کردستان زخمی شده است. این حمله در سوم اکتبر نیز در همان مناطق با توپ‌باران از منطقه‌ی پیرانشهر به مناطق مرزی تکرار شده است.

سطح مدنی

همزمانی جانباختن 4 نفر از کادرهای عالی رتبه‌ی کودار، اعدام سه زندانی سیاسی کرد و موشک‌باران سپاه پاسداران به پایگاه‌های مرکزی حزب دمکرات کردستان و حزب دمکرات کردستان ایران طی دو روز به واکنش شدید افکار عمومی جامعه‌ی سیاسی و مدنی کردستان منجر گردید. عصر 8 سپتامبر فعالان مدنی و سیاسی کردستان در فضای مجازی روز دوشنبه را به عنوان روز اعتصاب عمومی اعلام نمودند،  اما روز یکشنبه این اعتصاب به روز چهارشنبه 12 سپتامبر موکول گردید. در این فاصله تمامی احزاب کردی با اعلام حمایت از اعتصاب عمومی خواستار پیوستن صنوف و آحاد مردم به این اعتصاب و محکومیت جمهوری اسلامی شدند. این اعتصاب در 12 سپتامبر با پیوستن قریب به اتفاق مردم در استان‌های آذربایجان غربی، کردستان، بخشهایی از استان کرمانشاه و ایلام به گونه‌ای بسیار موفق اجرا شد. مقامات ایرانی در نخستین واکنش به این اعتصاب موفق به بازداشت‌های وسیعی در شهرهای کردستان پرداخته و طی روزهای بعد به مانور نظامی در شهرهای کردستان و در دومین گام به تعویض فرماندارن شهرستانهای مریوان، بوکان، اشنویه و مهاباد دست زدند.

آخرین واکنش از سوی استانداری سنندج رقم خورد که در مورخ چهارشنبه 26سپتامبر با ابلاغ نامه‌ای محرمانه و با هدف حفظ آرمان‌های انقلاب اسلامی و تجلیل از شهدای حمله تروریستی اهواز از نهادها و ادارات دولتی خواسته است که اصناف و بازاران شهر سنه را وادار کنند که در ساعت ۱۰تا ۱۲صبح امروز بازار را تعطیل و در مراسمی که در فاصله زمانی تعیین شده در مسجد جامع شهر سنه برگزار خواهد شد، شرکت نمایند.در این نامه از کلیه نهادهای امنیتی و نظامی خواسته‌ شده است که با توجه به برگزاری اعتصاب عمومی روز چهارشنبه ۲۱شهریورماه-بنا به درخواست احزاب کُردی و فعالین مدنی در اعتراض به جانباختن 4 نفر از اعضای عالی رتبه‌ی کودار، اعدام سه زندانی سیاسی کُرد و حمله موشکی سپاه پاسداران به مقر احزاب کُردی مخالف در اقلیم کردستان – اعتصاب امروز به صورت عمومی‌تر و یکپارچه‌تر که پاسخی خواهد بود به احزاب کُردی، انجام شود.به رغم ابلاغیه استانداری و تهدید نیروهای انتظامی و اداره اماکن شهر سنندج  این امر با اعتراض برخی از مغازه‌داران و شهروندان سنندج روبرو گشت.

نافرمانی مدنی در کردستان با برگزاری مجالس گسترده‌ی گرامیداشت برای اعضای جانباخته‌ی کودار در کامیاران و سنندج تداوم یافت. به رغم فشارهای شدید نیروهای اطلاعاتی و نظامی مبنی بر ممنوعیت برگزاری مراسم جانباختگان، روز شنبه 15 سپتامبر مراسم گرامیداشت جمال رحمانی با کد سازمانی آرگش کارزان در شهر کامیاران شروع و به دلیل حضور گسترده طیف‌های مخلتف تا روز چهارشنبه نیز ادامه یافت.در سنندج نیز همزمان با کامیاران مراسم یادبود رئوف ابراهیمی با کد سازمانی تولهلدان سنه برگزار گردید و این مراسم نیز به رغم فشارهای شدید امنیتی دو روز دیگر تمدید گردید.

بازداشتها و احکام صادر شده‌ی زندان

همزمان با اعتصاب 12 سپتامبر طبق امارهای مختلف و ناموثق قریب به 45 نفر در شهرهای مختلف کردستان بازداشت شدند، بخش بزرگی از بازداشت شدگان طی روز بعد و با تامین وثیقه‌های کمتر از حد معمول آزاد شدند. 13 سپتامبر ثریا خدری از فعالان حقوق کودکان در سنندج و موسس انجمن روژیار کردستان بازداشت شد. مسلم سعیدپور از فعالان مدنی و شناخته شده‌ی سنندج نیز بعد از احضار از سوی اداره‌ی اطلاعات این شهر بازداشت گردید. 15 سپتامبر دادگاه تجدید نظر استان آذربایجان غربی احکام سنگین دو شهروند کرد را با اسامی رحیم محمودی آذر و مصطفی قادرزینب به جرم عضویت در یگانهای مدافع خلق اجتماع و تبانی جهت ارتکاب اقدامات ضد امنیتی و تبلیغ علیه نظام، بدون داشتن وکیل، هر یک به 11 سال تایید نمود.  23 سپتامبر نیز یک زندانی سیاسی کُرد با نام محی الدین ابراهیمی 43 ساله ساکن شهرستان اشنویه در استان آذربایجان غربی در زندان مرکزی اورمیه به اعدام محکوم شد. نامبرده به هنگام از سوی نیروهای انتظامی بازداشت مورد اصابت سه گلوله نیز قرار گرفته بود. ارسلان برنا، روزنامه‌نگار کُرد ساکن مهاباد به اتهام‌هایی مانند تبلیغ علیه نظام، حمایت از همه‌پرسی استقلال کردستان و انتشار مطالبی در رابطه با حقوق زنان به یک سال حبس تعزیری محکوم و حکم وی از سوی دادگاه انقلاب مهاباد تایید و نامبرده در 25 سپتامبر زندانی شده است.

28 سپتامبر نیروهای اداره‌ی اطلاعات مهاباد دو جوان ساکن روستای گوگ تپه این شهر را با اسامی یعقوب محمودی و شیرکو رهبری، به اتهام همکاری با یکی از احزاب اپوزسیون کردی بازداشت کرده‌اند.25 سپتامبر نیز دو شهروند دیگر ساکن این روستا با هویت حسن آرتنگ وآرام خرسندی نیز از سوی نیروهای اداره‌ی اطلاعات بازداشت شده بودند.کاظم ایمان‌زاده مدیر سایت و کانال تلگرامی «هیوا نیوز» به اتهام نشر اکاذیب در جهت سیاه‌نمایی چهره نظام، بیان مطالب خلاف واقع علیه کشور در جهت تشویش اذهان عمومی، انتشار محتوا در جهت ایجاد اختلاف‌های قومی، نژادی و مذهبی، «توهین به مقدسات اسلام و اهل بیت» به شعبه اول دادگاه کیفری سنندج احضار شده است. طبق گزارش‌های منتشر شده روز شنبه 29 سپتامبر نیز دو برادر به اسامی آزاد و فواد امجدی به علت حضور در اعتصاب کامیونداران سنندجی دستگیر شده‌اند. از سوی دیگر سحر کاظمی فعال زیست محیطی و مربی سرشناس ورزش بانوان در شهر سنندج که از ۵۵روز پیش در پی یورش ماموران اداره اطلاعات به منزل شخصی وی بازداشت شده بود، همچنان در بازداشتگاه اداره اطلاعات سنندج می باشد و علیرغم پیگیری های خانواده از وضعیت وی اطلاع چندانی در دست نمی باشد.

روز سه شنبه ۲۵سپتامبر یک جوان کرد پیرو آیین یارسان با نام رامین حسینی زیر شکنجه نیروهای اداره‌ی اطلاعات همدان به قتل رسید.رامین حسینی معروف به رامین مشعشعی از ساکنین روستای «قلقل» شهرستان تویسرکان در استان همدان و از نوادگان نظام‌الدین مشعشعی از بزرگان آیین یارسان و طایفه‌ی تش‌بگی می‌باشد.رامین حسینی اوایل اسفندماه ۹۶از سوی نهادهای امنیتی شهرستان تویسرکان به اتهام تبلیغ برای آیین یاری بازداشت و پس از مدتی به اداره‌ی اطلاعات همدان منتقل گردید.

بامداد روز سه شنبه ٢ اکتبر نیز حکم اعدام پنج شهروند کرد که تا کنون اسامی 3 نفر از آنان مشخص شده است در زندان مرکزی ارومیه به اجرا درآمد. در این میان مخالفت با اعدام زینب سکاوند از اهالی ماکو که در زمان ارتکاب به قتل 17 سال سن داشته است با انتقادات فراوانی روبرو شده است. فیلیپ لوتر، از مدیران بخش خاورمیانه و شمال آفریقای سازمان عفو بین‌الملل اعلام داشته است که او هنگام ازدواج ۱۵سال بیشتر نداشته و نه تنها به هنگام ارتکاب به جرم نوجوانی بیش نبوده است بلکه در جریان بازجویی و محاکمه از دادرسی عادلانه‌ای برخوردار نبود.

کولبران مرزی

در 11 سپتامبر، یک کولبر کُرد به نام اسکندر گاگشی، ٤٧ ساله اهل روستای کانی زرد از توابع شهرستان سردشت در حین کولبری بر اثر انفجار مین در مناطق کوهستانی مامند واقع در اقلیم کُردستان جان باخت. نیروهای حکومت ایران روز چهارشنبه 12 سپتامبر زانا محمدی کاسبکار بانه‌ای را در نزدیکی سد گاران مریوان به قتل رساندند؛ روز پنج‌شنبه ١٣ سپتامبر دهها رأس از اسب‌های کاسبکاران مناطق مرزی پیرانشهر از اصطبل‌ها بیرون کشیده و اسب‌ها تیرباران شدند.  در جریان تیراندازی نیروهای سپاه پاسداران در روز جمعه ١۴سپتامبر یک کولبر با نام معروف اهل روستای باوان در منطقه مرگور از توابع اورمیه جانباخت. 25 سپتامبر دو کولبر با اسامی عبدا… محمدزاده و علی نادری در منطقه‌ی مریوان به دلیل انفجار مین جان خود را از دست داده و یک کولبر دیگر نیز با نام حمید باینجو مجروح گردید. به گفته‌ی سرپرست هلال احمر مریوان انفجار در کیلومتر ۶فرعی روستای دروران و در ١١ کیلومتری مرز باشماخ رخ داده است. روز یکشنبه 30 سپتامبریک کولبر با نام شفیع محمدپور در منطقه سوما با شلیک ماموران مرزبانی مجروح و به بیمارستان منتقل شد.شامگاه دوشنبه 1 اکتبرماموران مرزبانی جمهوری اسلامی ایران در منطقه مرزی سوما اورمیه به گروهی از کولبران شلیک کردند. در جریان این تیراندازی یک کولبر کشته و چند تن دیگر نیز زخمی شدند.آمار منتشر شده حاکی از کشته شدن 64 کولبر طی سه ماهه‌ی تابستان گذشته در کردستان است. طبق گزارش مرکز حقوق بشر کردستان 24 کولبر با شلیک مستقیم نیروهای نظامی کشته و 40 نفر نیز مجروح شده‌اند.

از سوی دیگر مواردی از خودکشی نیز در شهرهای کردستان مشاهده شده است که طبق آمار ایلام با 6 مورد خودکشی همچنان در صدر آمار خودکشی مناطق کردنشین قرار دارد.بیشتر این موارد ناشی از مشکلات اقتصادی اعلام شده است. اوضاع اقتصادی و روانی در مناطق زلزله زده‌ی کرمانشاه همچنان بحرانی است. به نقل از مجتبی جاسمی رئیس شورای شهر سرپل ذهاو مردم مناطق زلزله‌زده حاضرند کلیه‌هایشان را بدهند به شرطی که خانه‌هایشان بازسازی شود.در این مناطق وعده های دولت و سایر نهادها و ستادها همچنان عملی نشده است. گرانی مصالح همزمان با بحران اقتصادی در سطح ایران باعث شده است شهروندان توان بازسازی خانه‌هایشان را نداشته باشند. از سوی دیگر بسیاری از مدارس تخریب و روند بازسازی آنها همچنان کند استتا جایی که یشتر دانش آموزان مجبور به ادامه‌ی تحصیل در کانکسها اهدایی هستند.

تحلیل:

اوضاع کردستان در استان‌های آذربایجان غربی، کردستان، کرمانشاه و بخشی از استان ایلام بحرانی است. این بحران در سطوح سیاسی، امنیتی و اقتصادی قابل مشاهده و پی‌گیری است. رویدادهای ماه سپتامبر نشان می‌دهد که در سطح سیاسی نظامی این منطقه از قابلیت فراوانی برای بسیج توده‌های مردم برخوردار بوده و در صورت هماهنگی نیروهای اپوزیسیون این امری به سهولت انجام‌پذیر بوده و حساسیت مردم کردستان در واکنش به اقدامات حکومت افزایش یافته است. متعاقب اعتصاب گسترده‌ی مردم کردستان بعد از اعدام‌های اردیبهشت سال 1388 اعتصاب 21 سپتامبر سال جاری گواهی شاهدی براین مدعاست. از سوی دیگر تعدد عملیات‌های نظامی، درگیری و اقدامات نظامی حکومت نیز در مجموع  20 عضو نیروهای اپوزیسیون کردی اعم از پژاک و دیگر احزاب دمکرات کردستان و دمکرات کردستان ایران جان باخته‌اند. از سوی دیگر در این برهه 6 زندانی سیاسی نیز اعدام شده‌اند. اما در برهه‌ی کنونی به تبع شرایط حساس منطقه، عدم توانایی کامل احزاب اپوزیسیون و به رغم وعده‌ی تداوم مبارزه‌ی مسلحانه، این احزاب واکنش نظامی خاصی را نشان نداده و بیشتر بر اقدامات مدنی تمرکز داشته‌اند. به رغم آنکه بعد از موشک‌باران پایگاه‌های احزاب دمکرات انتظار همگرایی بیشتری از آنان می‌رفت اما همچنان انشقاق آن‌ها تداوم داشته و ضربات جمهوری اسلامی ایران نیز نتوانسته است به همگرایی آنان کمک نماید. انشقاق بین احزاب کردی همچنان تداوم می‌یابد.

فشار نابسامانی‌های اقتصادی این منطقه را با بحران مضاعف مواجه ساخته است. اما این بحران در تمامی این جغرافیا متوازن نبوده و منوط به شرایط طبیعی و کشاورزی کردستان در نوسان است. با این وجود آمار جرایم در 2 ماهه‌ی اخیر حاکی از تصاعد آن می‌باشد. افزایش نرخ ارز در مناطق مرزی بانه، مریوان و پیرانشهر که از مبادی رسمی بازرگانی نیز می‌باشند، بازرگانان و کسبه را با تلاطمات مالی مواجه ساخته است. به رغم استفاده‌ی عده‌ی قلیلی از این شرایط، ادامه‌ی چنین روندی به تعمیق شکاف هر چه بیشتر مردم و حکومت منجر می‌شود.

هیوا رحمانی

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن